Ô NHIỄM KHÔNG KHÍ - KẺ SÁT NHÂN THẦM LẶNG

Mức độ không khí bị ô nhiễm đang rất cao ở nhiều nơi trên trái đất. Một báo cáo mới nhất của Tổ chức Y tế Thế giới (WTO) cho biết 9 trong số 10 người trên thế giới hiện nay hít thở không khí bị ô nhiễm. “Ô nhiễm không khí đe dọa tất cả mọi người, nhưng những người nghèo nhất và ở ngoài lề chịu nguy hiểm nhiều nhất” – Tiến sĩ Tedros Adhanom Ghebreyeses, Tổng giám đốc WHO khẳng định. “Không thể chấp nhận được việc hơn 3 tỉ người, phần lớn là phụ nữ và trẻ em, vẫn hit thở khói độc hàng ngày từ việc sử dụng lò và chất đốt ô nhiễm trong nhà mình. Nếu chúng ta không có hành động khẩn cấp chống sự ô nhiễm không khí, chúng ta sẽ không bao giờ tiến gần tới việc phát triển bền vững”, Tổng giám đốc WHO kêu gọi.

WHO ước tính rằng khoảng 7 triệu người chết mỗi năm vì không khí bị ô nhiễm xâm nhập vào phổi và hệ thống tuần hoàn gây nên các loại dịch bệnh, tai biến tim mạch, ung thư phổi, bệnh mãn tính và viêm nhiễm, t rong đó có bệnh viêm phổi.

Con số cho biết năm 2016, chỉ việc không khí môi trường xung quanh bị ô nhiễm đã cướp đi sinh mạng của 4,2 triệu người trên trái đất, còn không khí bị ô nhiễm trong các gia đình do sử dụng các chất đốt độc hại và phương tiện đun nấu kém đa giết chết khoảng 3,8 triệu người.

Hơn 90% cái chết liên quan đến không khí bị ô nhiễm xảy ra ở các nước có thu nhập thấp, chủ yếu ở châu Á và châu Phi, tiếp đến là các nước có thu nhập trung bình ở vùng Địa Trung hải, châu Âu và châu Mỹ.

Khoảng 3 tỉ người – tức hơn 40% dân số của thế giới hiện thời - vẫn chưa được tiếp cận với các chất đốt sạch và các phương tiện đun nấu đảm bảo tiêu chuẩn kỹ thuật trong nhà, nguồn gây nên ô nhiễm không khí chính trong gia đình. WHO đã theo dõi sự ô nhiễm không khí trong gia đình hơn 1 thập kỷ qua, song trong khi tỉ lệ tiếp cận với chất đốt sạch và phương tiện đun nấu bảo đảm kỹ thuật đang tăng lên ở nhiều nơi, thì ở các nơi có tỉ lệ dân số tăng nhanh trên thế giới, cụ thể là ở sa mạc Sahara tình trạng không được cải thiện nhiều.

WHO thừa nhận rằng ô nhiễm không khí là một nhân tố dễ dẫn đến rủi ro nhất với các loại dịch bệnh không có khả năng lan truyền, gây ra khoảng 1/4 (tức 24%) tỉ lệ tử vong của người lớn từ bệnh tim, 25% từ tai biến, 43% bệnh đường hô hấp và 29% từ ung thư phổi

Vài con số từ báo cáo của WHO:

·       Khoảng 90% dân số thế giới hít thở không khí bị ô nhiễm

·       Mức độ không khí bị ô nhiễm nặng nhất là các khu vực Quanh vùng Địa Trung Hải và Đông Nam Á, với mức độ ô nhiễm không khí vượt 5 lần giới hạn cho phép của WHO.

·       Các quốc gia có thu nhập và mức sống cao, cụ thể châu Âu, châu Mỹ và Tây Thái Bình Dương có mức độ ô nhiễm không khí thấp nhất. Đứng đầu danh sách quốc gia có không khí sạch nhất theo WHO là Phần Lan, Estonia, Thụy Điển, Canada, Na Uy và Iceland.

Cuộc chiến không của riêng ai

Kết quả trên đây được rút ra từ số liệu được hơn 4300 thành phố ở 108 quốc gia trên thế giới cung cấp cho WHO. Kể từ năm 2016, hơn 1000 thành phố đã ghi tên vào bảng dữ liệu của tổ chức y tế lớn nhất này của thế giới. Điều đó nói lên rằng càng ngày càng có thêm nhiều quốc gia coi trọng vấn đề ô nhiễm không khí và đưa ra hành động nhằm giảm sự ô nhiễm không khí hơn bất cứ lúc nào.

Không khí bị ô nhiễm không có biên giới. Việc nâng cao chất lượng không khí đòi hỏi sự phát triển bền vững và sự phối hợp hành động ở mọi cấp, mọi ngành và cả từng người dân. WHO kêu gọi các nước cần hợp tác cùng nhau nhiều hơn trong việc tìm ra các giải pháp cho giao thông bền vững, các sản phẩm năng lượng sạch, sử dụng và chế biến chất thải.

 Lê Lam (theo WHO)

Nguồn: (http://www.who.int/airpollution/en/)